تۈركىيە ياۋروپادىكى ئۈچىنچى چوڭ كىيىم-كېچەك تەمىنلىگۈچىسى بولۇپ، ھۆكۈمەت خام ئەشيا قاتارلىق توقۇمىچىلىق مەھسۇلاتلىرىدىن ئىمپورت قىلىنىدىغان باجنى ئۆستۈرگەندىن كېيىن، ئىشلەپچىقىرىش تەننەرخى ئۆرلەپ، ئاسىيادىكى رىقابەتچىلىرىدىن تېخىمۇ ئارقىدا قېلىش خەۋپىگە دۇچ كەلدى.

كىيىم-كېچەك كەسپىدىكى مەنپەئەتدارلارنىڭ ئېيتىشىچە، يېڭى باجلار تۈركىيەنىڭ ئەڭ چوڭ ئىش بېرىش ئورۇنلىرىنىڭ بىرى بولغان ۋە H&M، Mango، Adidas، Puma ۋە Inditex قاتارلىق ياۋروپا ماركىلىرىغا مال تەمىنلەيدىغان كەسىپكە بېسىم ئېلىپ كەلمەكتە. ئۇلار ئىمپورت تەننەرخىنىڭ ئېشىشى ۋە تۈركىيە ئىشلەپچىقارغۇچىلىرىنىڭ بېنگال ۋە ۋېيتنام قاتارلىق رىقابەتچىلىرىگە بازار ئۈلۈشىنى يوقىتىپ قويۇشى سەۋەبىدىن تۈركىيەدە خىزمەتچىلەرنىڭ قىسقارتىلىشى مۇمكىنلىكىنى ئاگاھلاندۇردى.

تېخنىكىلىق جەھەتتىن قارىغاندا، ئېكسپورت قىلغۇچىلار باج كەچۈرۈم قىلىشقا ئىلتىماس سۇنالايدۇ، ئەمما كەسىپ ئەھلىلىرىنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ سىستېما قىممەت ۋە ۋاقىت تەلەپ قىلىدۇ ھەمدە نۇرغۇن شىركەتلەردە ئەمەلىيەتتە ئۈنۈم بەرمەيدۇ. يېڭى باج يولغا قويۇلۇشتىن بۇرۇنمۇ، كەسىپ ئاللىقاچان پۇل پاخاللىقىنىڭ ئۆرلىشى، ئېھتىياجنىڭ ئاجىزلىشىشى ۋە پايدا نىسبىتىنىڭ تۆۋەنلىشى بىلەن كۈرەش قىلىۋاتقان ئىدى، چۈنكى ئېكسپورت قىلغۇچىلار لىرانىڭ قىممىتىنىڭ ئېشىپ كەتكەنلىكىنى، شۇنداقلا تۈركىيەنىڭ پۇل پاخاللىقى مەزگىلىدە ئۆسۈم نىسبىتىنى تۆۋەنلىتىش جەھەتتىكى نەچچە يىللىق تەجرىبىسىنىڭ نەتىجىسىنى كۆزدە تۇتقان.

تۈركىيە ئېكسپورت قىلغۇچىلار مودا ماركىلىرىنىڭ %20 گىچە باھا ئۆسۈشىگە بەرداشلىق بېرەلەيدىغانلىقىنى، ئەمما باھانىڭ ئۆرلىشى بازارنىڭ زىيانغا ئۇچرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

ياۋروپا ۋە ئامېرىكا بازارلىرى ئۈچۈن ئاياللار كىيىم-كېچەك ئىشلەپچىقارغۇچىنىڭ ئېيتىشىچە، يېڭى تاموژنا بېجى 10 دوللارلىق مايكىنىڭ باھاسىنى 50 سېنتتىن ئاشۇرۇۋەتمەيدۇ. ئۇ خېرىدارلارنى يوقىتىپ قويۇشنى ئۈمىد قىلمايدۇ، ئەمما بۇ ئۆزگىرىشلەر تۈركىيە كىيىم-كېچەك سانائىتىنىڭ كۆپ مىقداردا ئىشلەپچىقىرىشتىن قىممەت قوشۇشقا يۈزلىنىشىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى كۈچەيتىدىغانلىقىنى ئېيتتى. ئەمما ئەگەر تۈركىيە تەمىنلىگۈچىلىرى بېنگال ياكى ۋېيتنام بىلەن 3 دوللارلىق مايكا ئۈچۈن رىقابەتلىشىشتە چىڭ تۇرسا، ئۇلار ئۇتتۇرۇپ قويىدۇ.

تۈركىيە ئۆتكەن يىلى 10 مىليارد 400 مىليون دوللارلىق توقۇمىچىلىق بۇيۇملىرى ۋە 21 مىليارد 200 مىليون دوللارلىق كىيىم-كېچەك ئېكسپورت قىلغان بولۇپ، دۇنيادىكى بەشىنچى ۋە ئالتىنچى چوڭ ئېكسپورت دۆلىتىگە ئايلانغان. ياۋروپا كىيىم-كېچەك ۋە توقۇمىچىلىق بىرلەشمىسى (Euratex) نىڭ سانلىق مەلۇماتلىرىغا قارىغاندا، تۈركىيە قوشنا ياۋروپا ئىتتىپاقىدىكى ئىككىنچى چوڭ توقۇمىچىلىق بۇيۇملىرى ۋە ئۈچىنچى چوڭ كىيىم-كېچەك تەمىنلىگۈچىسى.

ئۇنىڭ ياۋروپا بازىرىدىكى ئۈلۈشى 2021-يىلدىكى %13.8 دىن ئۆتكەن يىلى %12.7 كە چۈشۈپ قالدى. سانائەت سانلىق مەلۇماتلىرىدىن قارىغاندا، توقۇمىچىلىق ۋە كىيىم-كېچەك ئېكسپورتى بۇ يىل ئۆكتەبىرگىچە %8 تىن ئارتۇق تۆۋەنلىگەن، ئومۇمىي ئېكسپورت مىقدارى ئۆزگەرمىگەن.

توقۇمىچىلىق سانائىتىدە تىزىملاتقان خىزمەتچىلەرنىڭ سانى ئاۋغۇست ئېيىغىچە %15 تۆۋەنلىگەن. ئۆتكەن ئايدا توقۇمىچىلىق سانائىتىنىڭ ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارىدىن پايدىلىنىش نىسبىتى %71 بولغان، بۇ پۈتۈن ئىشلەپچىقىرىش ساھەسىنىڭ %77 گە سېلىشتۇرغاندا تۆۋەن. سانائەت خادىملىرىنىڭ ئېيتىشىچە، نۇرغۇن يىپ ئىشلەپچىقارغۇچىلار %50 كە يېقىن ئىشلەپچىقىرىش ئىقتىدارى بىلەن ئىشلەۋاتىدۇ.

لىرا بۇ يىل قىممىتىنىڭ %35 نى، بەش يىل ئىچىدە %80 نى يوقاتتى. ئەمما ئېكسپورت قىلغۇچىلار لىرانىڭ قىممىتىنىڭ تېخىمۇ تۆۋەنلىشى كېرەكلىكىنى، بۇنىڭ ھازىر %61 تىن ئېشىپ، ئۆتكەن يىلى %85 كە يەتكەن پۇل پاخاللىقىنى تېخىمۇ ياخشى ئەكس ئەتتۈرۈش ئۈچۈن ئىكەنلىكىنى ئېيتتى.

كەسىپ خادىملىرىنىڭ ئېيتىشىچە، بۇ يىل توقۇمىچىلىق ۋە كىيىم-كېچەك سانائىتىدە 170 مىڭ خىزمەت ئورنى قىسقارتىلغان. پۇل سىياسىتىنىڭ قىسىلىشى ئىسسىپ كەتكەن ئىقتىسادنى پەسەيتىشىگە ئەگىشىپ، بۇ يىلنىڭ ئاخىرىغىچە بۇ ساننىڭ 200 مىڭغا يېتىشى مۆلچەرلەنمەكتە.